Historia e Ilirëve
Fiset ilire ishin popuj të lashtë që banonin në Ballkanin Perëndimor, në territoret që sot përfshijnë Shqipëria, Kosova, Mali i Zi dhe pjesë të Kroacia. Ata u shfaqën rreth mijëvjeçarit të parë para erës sonë dhe jetonin në shumë fise të ndara, jo si një shtet i vetëm i bashkuar.
Ndër fiset më të njohura ilire përmenden Taulantët, të cilët jetonin në zonën bregdetare të Shqipërisë së mesme, Dardanët në territorin e Kosovës së sotme, si dhe Ardiaeët në veri të Shqipërisë dhe në Mal të Zi. Po ashtu, fiset si Albanoi, Labeatët dhe Enkelejtë kanë pasur një rol të rëndësishëm në historinë e kësaj treve.
Harta e Ilirisë
lirët jetonin kryesisht nga bujqësia dhe blegtoria, por njiheshin edhe si luftëtarë të zotë. Ata shpesh përfshiheshin në konflikte me fuqitë e mëdha të kohës, sidomos me Perandoria Romake, e cila në fund arriti t’i pushtojë territoret ilire. Megjithatë, para pushtimit romak, disa fise arritën të krijonin mbretëri të organizuara, si ajo e udhëhequr nga mbretëresha Teuta.
Jeta
Personazhe të rëndësishme
Mbreti Bardhyl
Bardhyli ishte një nga mbretërit më të fuqishëm ilirë dhe bashkoi shumë fise nën sundimin e tij. Ai arriti fitore të rëndësishme kundër maqedonasve dhe forcoi shtetin ilir.
Figura të shquara të periudhës së ilirëve
Mbreti Glauk
Glaukia sundoi fisin e Taulantëve dhe luajti rol të rëndësishëm në politikën e rajonit. Ai njihet për mbrojtjen e aleatëve të tij dhe forcimin e pozitës së Ilirisë.
Pirro i Epirit
Pirro ishte mbret i Epirit dhe një nga strategët më të njohur të botës antike. Ai zhvilloi luftëra kundër Romës dhe prej tij vjen shprehja “fitore si ajo e Pirros”.
Agroni e shndërroi Mbretërinë Ilire në një fuqi të madhe detare në Adriatik. Gjatë sundimit të tij, shteti ilir arriti zgjerimin më të madh territorial.
Teuta mori pushtetin pas vdekjes së Agronit dhe vazhdoi politikën e tij detare. Konflikti i saj me Romën çoi në Luftën e Parë Iliro-Romake.
Genti ishte mbreti i fundit i rëndësishëm i shtetit ilir. Pas humbjes ndaj Romës në vitin 168 p.e.s., Iliria humbi pavarësinë e saj.
Mbreti Agron
Mbretëreshë Teuta
Mbreti Gent
(rreth 393–358 p.e.s.)
(rreth 335–302 p.e.s.)
(319–272 p.e.s.)
(181–168 p.e.s.)
(231–228 p.e.s.)
(250–231 p.e.s.)
Rëndësia
Rëndësia e fiseve ilire është shumë e madhe për historinë shqiptare, pasi ato konsiderohen si paraardhësit e shqiptarëve të sotëm. Trashëgimia e tyre kulturore dhe historike vazhdon të jetë një pjesë e rëndësishme e identitetit kombëtar.
Shqipëria në shekuj
Na shkruani për pyetje ose sugjerime
muzeuvirtualshqiperianeshekuj@gmail.com